h

Experimenteren met de participatiewet

Jan Zoll

Sinds 1 januari 2015 hebben we in Nederland de Participatiewet. Mensen die afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering vallen ook onder deze wet die veel strenger is dan de oude Wet Werk en Bijstand.  De Participatiewet is vooral gebaseerd op drang, dwang en straffen. Ieder bewijs ontbreekt dat de Participatiewet extra banen oplevert.

De laatste maanden klinken in verschillende gemeenten geluiden om de Participatiewet minder streng toe te passen. Volgens de wet mogen gemeenten hiermee experimenteren, maar alleen onder heel strikte voorwaarden.

Werkplekken verdwijnen door digitalisering en robotisering. Betaald werk zou daarmee in de toekomst niet meer voor iedereen haalbaar zijn. Dit is voor de SP te kort door de bocht. Voor laag en ongeschoold werk is de vermindering van arbeidsplaatsen al langer gaande, maar dat wordt vooral veroorzaakt door verdringing van werk door goedkopere arbeidsmigranten en de verplaatsing van productie naar lage lonen landen. De laatste jaren zorgt automatisering en robotisering voor banenverlies bij zowel administratieve als technische beroepen. Als de teruggang in het aantal banen zich doorzet zal er voor grote groepen mensen iets moeten veranderen. Het terugvallen op een basisinkomen op bijstandsniveau voor grote groepen mensen is voor de SP niet aanvaardbaar en zou geen reden moeten zijn voor de voorgestelde experimenten. Dit vereist een grondige analyse, discussie en een aanpassing van het toekomstige arbeidsmodel in Nederland en Europa.

Wat we niet willen is dat meer en meer mensen met een uitkering of een soort basisinkomen als vrijwilliger een reguliere baan gaan bezetten. Verdringing op de arbeidsmarkt moeten we niet accepteren. Een tweedeling tussen werkenden en mensen die er zelf voor kiezen om niet te werken vinden wij niet goed.

De SP is daarom geen voorstander van een algemeen basisinkomen voor iedereen. Daarnaast is het principe van wederkerigheid voor de SP van grote waarde. Iedereen die bij kan dragen aan de samenleving moet dat inderdaad doen. Dat betekent wel dat werk een normaal loon moet opleveren. Is een betaalde baan door wat voor omstandigheden niet mogelijk dan moet er een fatsoenlijk sociaal vangnet zijn.

De SP is wel voorstander om met de mogelijkheden die de Participatiewet biedt, mensen met een bijstandsuitkering de kans te geven meer de regie te laten nemen over hun eigen bestaan. Dat leidt tot minder bureaucratie, meer ruimte voor eigen initiatief en verantwoordelijkheid en een meer respectvolle benadering van bijstandsgerechtigden.

Gemeenten zoals Wageningen, Eindhoven en Nijmegen hebben al voorstellen gedaan voor mogelijke experimenten met de Participatiewet die goede uitgangspunten bieden voor de opzet van een mogelijk experiment in Oss.

Het huidige arbeidsmarktbeleid zorgt niet voor nieuwe banen. Bij wetenschappers bestaan grote twijfels over de effectiviteit van de Participatiewet. Men denkt dat er betere manieren zijn om mensen vanuit de bijstand aan werk te helpen. Er is echter nog geen ervaring opgedaan met de regelingen die nu worden voorgesteld waarbij bijstandsgerechtigden meer vrijheid krijgen. Om deze ervaring op te doen zijn experimenten nodig. Experimenten met een minder rigide uitvoering van de participatiewet waarbij er meer vertrouwen in de mensen wordt gesteld en het vooral de bedoeling is om werk te vinden of een meer zinvolle invulling van de eigen situatie. Dat laatste is voor de SP ook het uitgangspunt om een experiment op dit gebied te starten.

In de experimenten zou het kunnen gaan om de mogelijkheid om naast de uitkering een klein bedrag bij te verdienen. Dit kan bijdragen aan het vinden van vast werk zonder de noodzaak van een ondersteunende uitkering. Tijdens het experiment zijn er minder verplichtingen en regels. Daarmee is de Participatiewet eenvoudiger en goedkoper uit te voeren door de gemeente.

We gaan uit van wat mensen kunnen. Vrijwilligerswerk, mantelzorg, het opzetten van een bedrijf, (kleine of tijdelijke) betaalde banen en ondernemerschap worden gestimuleerd in plaats van ontmoedigd.

U bent hier